ออกแบบตอนจบของชีวิต ด้วยการออกแบบระบบที่ดี : บทเรียนเรื่อง ‘ตายดี’ จากไต้หวัน

Résumé détaillé
กฤตวิทย์ กฤตยเรืองโรจน์ ชวนสำรวจการ 'ตายดี' ในไต้หวันที่มาจากการออกแบบระบบที่ดีและเชื่อมโยงกันของสิทธิผู้ป่วย ระบบสุขภาพ กฎหมาย และวัฒนธรรม The post ออกแบบตอนจบของชีวิต…
ผมเพิ่งไปดูละครเพลงไต้หวันเรื่อง 你好,我是接體員 หรือแปลเป็นไทยก็ประมาณว่า ‘สวัสดีครับ/ค่ะ ฉันเป็นเจ้าหน้าที่รับศพ’ ละครเล่าเรื่องผ่านมุมมองของ 接體員 หรือเจ้าหน้าที่ทำหน้าที่รับและเคลื่อนย้ายร่างผู้เสียชีวิต เช่น จากโรงพยาบาลหรือสถานที่เสียชีวิตไปยังสถานประกอบพิธีศพหรือห้องเก็บศพ เป็นอาชีพที่ทำงานบนรอยต่อระหว่าง ‘คนที่จากไป’ กับ ‘คนที่ยังอยู่’
สถานที่ทำงานของเขาคือพื้นที่ที่คนส่วนใหญ่ไม่อยากเข้าใกล้และเป็นงานที่ต้องพบกับความตายแทบทุกวัน แต่เจ้าหน้าที่รับศพไม่ได้เห็นเพียง ‘ศพ’ เขายังเห็นคนที่เคยเป็นพ่อ เป็นแม่ เป็นลูก เป็นคนรัก หรือเป็นเพื่อนของใครบางคน บางคนจากไปท่ามกลางคนที่รัก ขณะที่บางคนจากไปโดยแทบไม่มีใครรอรับอยู่ปลายทาง สิ่งที่ละครพยายามเล่าจึงเป็นเรื่องของคน ผ่านเรื่องราวของชีวิตและความตาย 7 ตอน บางเรื่องเต็มไปด้วยความเศร้า บางเรื่องมีความสัมพันธ์ซับซ้อน ขณะที่บางเรื่องนำเสนออย่างตลกร้ายจนคนดูหัวเราะ ทั้งที่เรื่องตรงหน้าคือความตาย
ภาษาจีนของผมไม่ดีพอจะเข้าใจทุกประโยคบนเวที แต่หลายฉากกลับไม่ต้องการคำแปล เพราะเบื้องหลังร่างหนึ่งร่าง ไม่ว่าจะจากไปด้วยเหตุใด ล้วนมีเรื่องของคนที่ยังมีชีวิตอยู่ตามมาเสมอ เมื่อม่านปิด ผมกลับคิดถึงคำว่า ‘ตอนจบ’ ในอีกความหมายหนึ่ง
เราใช้เวลามากมายออกแบบชีวิต ตั้งแต่เลือกว่าจะเรียนอะไร ทำงานที่ไหน อยู่กับใคร มีครอบครัวหรือไม่ เกษียณเมื่อไร ไปจนถึงอยากใช้ชีวิตอย่างไรเมื่อแก่ตัวลง แต่เมื่อมาถึงช่วงสุดท้ายของชีวิต เรื่องสำคัญอย่างจะรักษาแค่ไหน อยากได้รับการดูแลแบบใด ใครควรตัดสินใจแทนเมื่อเราพูดไม่ได้ หรือแม้แต่หลังจากเราจากไปแล้วจะจัดการร่างของเราอย่างไร กลับเป็นเรื่องที่หลายคนปล่อยให้ครอบครัว แพทย์ หรือสถานการณ์เป็นผู้เลือกให้
คำถามจึงอาจไม่ใช่เพียงว่า เราจะมีชีวิตยืนยาวแค่ไหน แต่เราคิดถึงการออกแบบตอนจบให้ตัวเองแล้วหรือยัง
เมื่อพูดถึง ‘ตายดี’ เรามักนึกถึงความเป็นส่วนตัวที่ได้อยู่กับครอบครัวในวาระสุดท้าย ไม่เจ็บปวด ได้จากไปอย่างสงบ ได้ทำตามความเชื่อทางศาสนา หรือได้จัดการสิ่งที่ยังค้างคาให้เรียบร้อย ทั้งหมดนี้สำคัญ ซ้ำยังเกี่ยวพันกับระบบในสังคมด้วย
ถ้าวันหนึ่งเราเป็นโรคร้ายและไม่สามารถพูดหรือตัดสินใจเองได้ ใครจะรู้ว่าเราอยากรักษาต่อแค่ไหน? ใครจะเป็นคนตัดสินใจแทน? ครอบครัวจะรู้ได้อย่างไรว่าสิ่งที่พวกเขาเลือกตรงกับความต้องการของเรา?
ผมขอเรียกแนวคิดนี้เล่นๆ…
ถ้…
Début de l'article, extrait de The 101 World. Pour lire la suite, ouvrez l'article chez le média.
MarketNews présente le titre et le résumé publiés par le média. L'article complet se lit sur le site de l'éditeur. (www.the101.world)




