ในน้ำยังพอมีปลา คนหาปลาในรัฐแร้นแค้น

Detailed summary

เดินทางตามพรานปลาในหน้าน้ำหลากไปสำรวจสำรวจความอุดมสมบูรณ์ของปลาไทยที่เหลืออยู่ และ 'สินในน้ำ' ที่อาจเป็นเพียงอดีต เพราะประตูน้ำ เขื่อน และการพัฒนาที่ไร้ทิศทางได้ตัดวงจรชีวิตของปลา ไม่ต่างจากชีวิตของคนตัวเล็กใต้รัฐไทย

มหาอุทกภัยปี 2569 ซัดกระหน่ำจนบ้านเรือนทรัพย์สินจมอยู่ใต้น้ำสูง อ่านข่าวที่ไหนก็เจอภาพน้ำป่าทะลักทะล้นจนกลายเป็นทะเลน้ำโคลนแดงไปหมด เดือดร้อนกันทั่วหน้า

แต่ในเรื่องร้าย คนไทยเราก็ยังไม่ทิ้งลาย เมืองไทย ‘ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว’ บรรพบุรุษจับปลาหน้าน้ำหลากมาหลายชั่วอายุคน เรื่องหาปลานั้นแทบจะอยู่ในสายเลือด พอตั้งตัวได้สักหน่อย กิจกรรมหาปลาก็เริ่มต้นขึ้น

เริ่มจากเล็กๆ น้อยๆ อย่างไล่ช้อนปลาหางนกยูง ปลาบอลลูน ที่หลุดจากบ่อข้างบ้าน บางบ้านเจอปลากริม ปลากระดี่เข้ามาขออาศัยในชั้นล่างด้วย บางคนถึงขั้นเจอปลาช่อนพาลูกครอกตามเข้ามา ปลุกวิญญาณพรานเบ็ดให้ลุกโชน ว่าปลามันล้อเล่นกับระบบ เดี๋ยวเจอกบยางแน่

จากนั้นการหาปลาก็ออกจากบ้านไปไกลขึ้นเรื่อยๆ ง่ายๆ ก็ไล่ตะครุบปลานิลที่ล้นมาจากคลอง ส่วนใครบ้านอยู่ริมคลองก็ได้ลุ้น เพราะเมื่อน้ำใหม่ลง ปลา-กุ้งก็น็อกน้ำ พากันลอยหัวให้ช้อนได้ ไปจนถึงมหกรรมหาปลาแบบจริงจังที่สุด เมื่อมวลน้ำหลากมหาศาลกระตุ้นสัญชาตญาณฝูงปลาให้เริ่มการอพยพ เดินทางทวนน้ำขึ้นไปหาสถานที่วางไข่สืบต่อเผ่าพันธุ์ คราวนี้งานใหญ่ พรานปลา ‘มัจฉาชีพ’ ทั้งหลายจะออกไปชุมนุมกันตามริมคลอง ริมแม่น้ำ จับกันอย่างเอาเป็นเอาตาย

ใครไม่เคยหาปลาแบบนี้อาจจะนึกไม่ออก มันไม่ใช่กิจกรรมไปหลบทำเงียบๆ คนเดียว ริมแม่น้ำจะคึกคักอย่างยิ่ง เป็นงานหมู่คณะ งานชุมชน คนแทบทั้งย่านออกมาเฝ้า ทั้งวันทั้งคืนมีคนแวะเวียนมาลงเบ็ดลงแหตลอด ไม่มีจังหวะว่าง นอกจากคนจับแล้ว คนดูก็แวะมาด้วย ยิ่งเห็นคนอื่นได้ปลายิ่งกระตุ้น อยากเข้าไปร่วมวง ข่าวสารในวงการเอิกเกริกมาก ตรงไหนปลาขึ้น ตรงไหนปลากินดี เลือดเดือด

ผมก็มีส่วนตื่นเต้นไปกับเขาด้วย ช่วงรอยต่อแม่น้ำลพบุรีมาบรรจบกับแม่น้ำเจ้าพระยา พอปลาขึ้น คนก็เต็มลำน้ำ โน่นก็กำลังแต่งยอ ดำผุดดำว่ายปรับทางน้ำเตรียมยกยอ นั่นก็ตั้งตะคัดขวางไว้ ส่วนด่านสุดท้ายคือชาวบ้านที่มีทั้งแห ทั้งเบ็ด รออยู่ตรงหน้าประตูน้ำ ซึ่งเปิดระบายเต็มที่

ปลาที่เยอะที่สุด เดี๋ยวได้ๆ ไม่พ้นปลาแปบควาย วันนั้นที่เจอมีแต่ชนิด Paralaubuca typus พวกนี้ปลดจากแหแล้วต้องรีบประคองลงในถังที่เตรียมมา เพราะมันช้ำง่ายเหลือเกิน พี่ๆ ชาวบ้านโยนลงกับพื้นปล่อยมันดิ้นจนเกล็ดหลุดเป็นแถบๆ ปลาแปบควายนี่พี่เขาว่าจะเอาไปชุบแป้งทอด แต่กลิ่นมันคาวติดมือเหลือเกิน

ชาวบ้านเขาคงแอบเอ็นดูมนุษย์ที่มาขอปันปลา ข้างหลังเดี๋ยวก็งัดปลาสวายตัวเท่าขาขึ้นมา…

Opening of the article, excerpted from The 101 World. To read the rest, open the article on the publisher's site.